|
تحلیل تراگفتمانی شعر نیما یوشیج در نسبت با درام؛ خوانشی نشانه- معناشناختی از «خانه سیریویلی» و «مانلی»
|
| میثم زندی |
|
|
|
چکیده: (70 مشاهده) |
این پژوهش با هدف تحلیل سازوکارهای درونمتنـیِ گذار گفتمان شعری نیما یوشیج به گفتمان درام و با تمرکز بر دو منظومۀ «خانه سریویلی» و «مانلی» انجام شده است. مسئله اصلی، تبیین چگونگی تولید منطق دراماتیک-شامل عناصری چون کنش، تقابل، گفتوگو و بحران-در اشعاری است که فاقد قصد نمایشی صریح بوده و در قالب شعر روایی سروده شدهاند. پرسش محوری این است که عناصر و الگوهای نشانهمعنایی گفتمانساز در این آثار چیست و چگونه صورتبندی میشوند تا به تراگفتمان (انتقال بیناگفتمانی) شعر به درام بینجامند. روش پژوهش، کیفی و از نوع تحلیلی-تفسیری است که در چارچوب نشانهمعناشناسی گفتمانی (مکتب پاریس) و با بهکارگیری مفاهیم کلیدی مانند نظامهای کنشی، شوشی، بوشی و رخدادی، تقابل ارزشی و عملیات انفصال/اتصال اجرا شده است. یافتهها نشان میدهد «خانه سریویلی» از طریق گفتمان تقابلی و مجابسازی میان سوژه و «دیگری» (شیطان) و با یک کنش انفصالی قاطع، ساختاری معادل یک درام تکپردهای تنشی با وحدتهای کلاسیک میآفریند. در مقابل، «مانلی» با تکیه بر یک گفتمان رخدادی (طوفان، پری) و قرار دادن سوژه در موقعیت شوشی/بوشی، به یک انتخاب وجودی منجر میشود که الگویی از درام سفر درونی یا نمایشنامۀ هستیگرا را ارائه میدهد. نتیجهگیری کلی آن است که شعر نیما، بهمثابه یک «تراگفتمان سیال»، بهلطف تقابلهای ارزشی شدید و قابلیت بهکارگیری الگوهای گفتمانی متنوع، ذاتاً واجد ظرفیتی ذاتی برای دگردیسی به منطق درام است. این خوانش، گامی بهسوی فهم بینارشتهای شعر معاصر فارسی و گشایش افقی نو در بررسی پیوند ژرف آن با هنرهای نمایشی محسوب میشود.
|
شمارهی مقاله: 4 |
| واژههای کلیدی: نشانهمعناشناسی گفتمانی، تراگفتمان، نیما یوشیج، درام، خانه سریویلی، مانلی |
|
|
متن کامل [PDF 696 kb]
(45 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1405/3/27 | پذیرش: 1404/7/10
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
