|
روایتشناسی تعزیهنامۀ شهادت امام حسین(ع) از منظر ژرار ژنت بر اساس نسخۀ خودزکو
|
| ناصر حبیبیان |
|
|
|
چکیده: (71 مشاهده) |
این پژوهش با هدف واکاوی سازوکارهای روایی و ایدئولوژیکِ تعزیهنامۀ شهادت امام حسین(ع) از مجموعۀ خودزکو مربوط به دورۀ قاجار انجام شده است. پرسش اصلی آن است که مؤلفههای روایتشناختی در این نسخه چگونه بازنمایی شده و چه نسبتی با بازتولید گفتمان مسلط درباری دارد؟ برای پاسخ به این پرسش، با روش توصیفی-تحلیلی و در چارچوب نظری روایتشناسی ژرار ژنت، مؤلفههای پنجگانۀ نظم، دیرش، بسامد، وجه و صدا در متن مذکور تحلیل شده است. یافتهها نشان میدهد که این تعزیهنامه با تکنیکهایی چون زمانپریشی گذشتهنگر، فشردگی صحنههای رزمی، کشدارشدگی وداعها، تکرار آیینی مضامین محوری نظیر تشنگی و شفاعت و تقابل صوتیِ آشکار بین اولیاء و اشقیاء، روایتی تقدیرگرا و تسلیممحور میآفریند که بر اجتنابناپذیری مصائب کربلا تأکید میورزد. در سطح انگیزش روایی، این سازوکارها نه صرفاً برای بازنمایی تاریخی و آیینی، بلکه برای مشروعیتبخشی به نظم سیاسی-اجتماعی قاجار به کار گرفته شدهاند. این پژوهش به این نتیجه میرسد که نسخۀ خودزکو، واقعه عاشورا را در چارچوب ارزشهای محافظهکارانۀ حاکم بر زیستجهان قاجار بازآفرینی کرده و از رهگذر ظرفیتهای آیینی تعزیه، تماشاگر را در مدار ایدئولوژی تسلیم و شفاعت قرار میدهد.
|
شمارهی مقاله: 2 |
| واژههای کلیدی: تعزیه، خودزکو، ژرار ژنت، روایتشناسی، ایدئولوژی. |
|
|
متن کامل [PDF 755 kb]
(52 دریافت)
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1405/3/27 | پذیرش: 1404/7/10
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
