|
«نبودن» به مثابۀ تلاشی برای پر کردن خلأ ناشی از نقصان حضور: مطالعۀ روایتشناختی فیلم نبودن ساخته علی مصفا از منظری نشانه معناشناختی
|
محمد هاشمی   |
|
|
|
چکیده: (12 مشاهده) |
این مقاله قصد دارد روایت فیلم «نبودن» علی مصفا را بر مبنای دیدگاهی نشانه معناشناختی بررسی کند. در فیلم نبودن مردی به نام روزبه کیانی برای اینکه بتواند چیزهایی از گذشتۀ مبهم پدرش به دست آورد به شهر پراگ سفر میکند. پدر کیانی (صاحب امانی) در روزگار گذشته یک فعال سیاسی بوده که توسط رژیم محمدرضاشاه تحت تعقیب قرار گرفته و به شهر پراگ پناه آورده است. روزبه به خانهای میرود که پدرش در دوران سکونتش در پراگ در آنجا زندگی میکرده است. او متوجه میشود که به تازگی، مردی به نام ولادیمیر زمانک که در آن خانه زندگی میکرده، در پی تلاشی نامعقول برای غذا گذاشتن در لانۀ یک جغد، احتمالاً توهمی، در جلوی پنجرۀ خانهاش، از پنجره به پایین پرتاب شده و به کما رفته است. همه تقریباً مطمئن هستند که ولادیمیر زمانک برادر ناتنی روزبه است. روزبه بهتدریج در روایت فیلم نبودن، رابطهای حسی ادراکی و عاطفی با دنیا برقرار میکند که در آن با خودِ چیزها مواجه میشود، تا حدی که دنیاهای دو شخصیت روزبه کیانی و ولادیمیر زمانک در هم ذوب میشود و تشخیص این دو دنیا از یکدیگر دشوار و حتی ناممکن میشود. ذوب شدن این دو دنیا و روندهای روایی آن موجب تکانهها یا فوریتهای حضور در روایت فیلم میشود. همچنین تمام روند روایی فیلم نبودن بر این استوار است که روزبه حین یافتن جزئیات زندگی گذشتۀ پدرش، مدام با مواردی مواجه میشود که در آنها میان آنچه چیزها مینمایند و آنچه چیزها هستند، شکاف ایجاد میشود و در پی این التفات نشانه معناشناختی است که ذوب شدن دو دنیای پیشگفته رخ میدهد و موجب حالتی شبیه به توهم، مستی و جنون میشود که مطابق با عنوان فیلم، به «نبودن» یا به عبارت دقیقتر، «نقصان حضور» دلالت دارد. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسشهاست که اول: حضور شَوِشی شخصیت روزبه در طول فیلم نبودن به چه شکلهایی روایت میشود؟ دوم: چگونه در روایت فیلم نبودن گیزو یا خیرگی در مقابل دنیای نشانهای رخ میدهد؟ هدف این پژوهش آن است که فهم روایت فیلم نبودن را به کمک روشی نشانه معناشناختی میسرتر کند.
|
|
| واژههای کلیدی: نشانه معناشناسی، خیرگی، نبودن، علی مصفا، التفات. |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1405/4/9 | پذیرش: 1404/10/10
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
