fa نقد زیست‌محیطی داستان‌های بیژن نجدی (مطالعۀ موردی سه داستان) تخصصي Special پژوهشي Research در آثار ادبی معاصر، طبیعت به‌عنوان عنصری کنشگر - خواه مثبت و خواه منفی - به شمار می‌آید و همچون دیگر عناصر دارای نقشی تأثیرگذار است. در سال‌های اخیر برخی از نظریه‎پردازان حوزه ادبیات تطبیقی، ضرورت توجه به محیط زیست را در آثار خود یادآور شده‌اند و برای مطالعه در این زمینه، رویکردی تازه در حوزه نقد ادبی پدید آورده‌اند. در این رویکرد به ارتباط متقابل محیط زیست و متن ادبی پرداخته ‌می‌شود و چگونگی انعکاس محیط زیست در اثر ادبی مورد تحلیل و بررسی قرار می‌گیرد. در پژوهش حاضر سه داستان از بیژن نجدی بر اساس رویکرد زیست‌محیطی بررسی شده ‌‌است. در این داستان‌ها طبیعت به‌صورت موجودی کنشمند تصویر شده است و «دیگری» فعالی به‌شمار‌ می‌آید و رابطه‌ای متقابل میان رفتار آدمیان و زیست‌بوم اطرافشان برقرار ‌است. نجدی طبیعت را همچون شخصیتی کنشمند در داستان‌های خویش به تصویر کشیده ‌است که گاهی در پیش‌برد روایت، نقشی عمده‌ بر عهده دارد و گاهی موجب آفرینش ادبی و پیدایی صور خیال در متن می‌شود. البته در داستان‌های نجدی جنبه آفرینش ادبی بر اساس رفتارهای طبیعت از بسامد بالایی برخوردار است. Nature is considered as an (positive or negative) active element in contemporary literary works, with an influential role alongside other elements. In recent years, some comparative literature theoreticianshave highlighted the necessityof considering the environment in their works, thus initiating a new approach in literary criticism. This approach concerns the interactionsbetween the environment and the literary text and analyses how the environment is reflected in literary works. The present research is an ecocritical analysis of three stories by BijanNajdi. In these stories, nature is depicted as an activist creatureand an active ‘other’, with a mutual relationship between humans and their surrounding ecosystem at work. Najdi has portrayed an image of nature as an activistwhich occasionally plays a significant role in the progression of the narrative, and, at timesstimulates literary creativity and imagery in the text.Literary creativity based on the nature’s behaviouris a recurring occurence in Najdi. نقد زیست‌محیطی, طبیعت, داستان, بیژن نجدی. Ecocriticism, Story, BijanNajdi. 119 135 http://pazhouheshnameh.ir/browse.php?a_code=A-10-25-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Reza Haji-Agha Babaie محمدرضا حاجی آقابابایی hajibaba@atu.ac.ir 100319475328460063 100319475328460063 Yes AllamehTabataba’i University