fa واکاوی نقش هژمونیک دولت در شکل‌دهی به برنامه‌های درسی هنر در ایران تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="font-size:14px;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">این مقاله به مطالعۀ نقش دولت در تدوین و بازنگری برنامه‌های درسی هنر در نظام آموزش عالی ایران می‌پردازد. مسئله مورد تمرکز این بود که نهادهای مرتبط با برنام ه&shy;ریزی درسی و چارچوب‌های قانونی، چگونه بر برنامه‌های درسی کنترل و نظارت اعمال می‌کنند. پرسش&shy;ها شامل میزان کنترل دولت، محدودیت تنوع و نوآوری ناشی از مداخله&shy; های&nbsp;فکری-ارزشی، و تأثیر سیاست‌ها بر نیازهای ذی‌نفعان برنامه&shy; ها بود.</span>&nbsp;<span lang="AR-SA">هدف، تحلیل انتقادی سازوکارهای کنترل دولتی و پیامدهای آن بر خلاقیت و انعطاف</span><span dir="LTR">&shy;</span><span lang="AR-SA">پذیری برنامه &shy;های درسی بود. چارچوب نظری با استفاده از دیدگاه&shy; های مایکل اپل و آنتونیو گرامشی و مفاهیم &laquo;بازتولید فرهنگی&raquo; و &laquo;هژمونی&raquo; طراحی شد. این مطالعه با رویکردی کیفی و روش توصیفی-تحلیلی انجام شد. داده‌ها از منابع اولیه (اسناد رسمی، صورت‌جلسه‌ها، گزارش‌های دوره‌ای، آیین‌نامه‌ها) و ثانویه (مطالعات موردی و بررسی‌های منتشرشده) گردآوری شدند و با تکیه بر نظریه &shy;های انتقادی؛ روابط قدرت، ابعاد بازتولید فرهنگی و چگونگیِ نظارت و کنترلِ آن در نظام برنامه &shy;ریزی درسی تحلیل شد. . در نهایت، پژوهش بر این نکته تأکید می‌کند که نظام برنامه‌ریزی درسی هنر، علی‌رغم اهداف بلندمدت فرهنگی و آموزشی، به‌عنوان ابزاری برای تقویت هویت گفتمانی و حفظ نظم سیاسی عمل می‌کند؛ لذا اصلاحات ساختاری به منظورِ افزایش مشارکت دانشگاهیان و ایجاد فضای نوآوری امری ضروری به شمار می‌آید</span><span lang="FA">.</span></span></span></span></span></span></div> <br> &nbsp; <span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span 2="" nazanin="" style="font-family:">This article examines the role of the state in the formulation and revision of art curricula within Iran&#39;s higher education system. The central problem under investigation was how curriculum planning bodies and their corresponding legal frameworks exert control and oversight. The research questions addressed the extent of state control, the restriction of diversity and innovation stemming from ideological and value-based interventions, and the impact of these policies on the needs of the curricula&rsquo;s stakeholders. The objective was to critically analyze the mechanisms of state control and their consequences for curricular creativity and flexibility. The theoretical framework was constructed upon the perspectives of Michael W. Apple</span></span></span> <span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:">and </span></span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="background:white"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#202122">Antonio Gramsci</span></span></span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span 2="" nazanin="" style="font-family:">, employing the concepts of &quot;cultural reproduction&quot; and &quot;hegemony.&quot; Adopting a qualitative approach, this study utilized a descriptive-analytical method. Data were gathered from primary sources (official documents, meeting minutes, periodic reports, regulations) and secondary sources (case studies and published research). These data were subsequently analyzed through the lens of critical theory to examine power relations, the dimensions of cultural reproduction, and the mechanisms of surveillance and control within the curriculum planning system. The findings indicate that the state has maintained centralized control over art curricula. In practice, the delegation of authority to universities has been fraught with challenges, such as a lack of resources, a shortage of specialists, and resistance to change. Consequently, the participation of academics has been significantly lower than that of the curriculum planning committees directed by the Ministry of Science. Ultimately, the research underscores that the art curriculum planning system, despite its long-term cultural and educational objectives, functions as an instrument for reinforcing a specific discursive identity and preserving the political order. Therefore, structural reforms aimed at increasing the participation of academics and fostering an environment of innovation are deemed essential.</span></span></span> آموزش عالی, بازتولید فرهنگی, برنامه‌ریزی درسی هنر, مداخله دولتی, هژمونی. Higher Education, Cultural Reproduction, Art Curriculum Planning, State Intervention, Hegemony 23 47 http://pazhouheshnameh.ir/browse.php?a_code=A-10-154-6&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Moradi علیرضا مرادی ali298@gmail.com 1003194753284600331 1003194753284600331 Yes Department of Cultural Studies, Institute for Social and Cultural Studies, Ministry of Science گروه مطالعات فرهنگی مؤسسۀ مطالعات اجتماعی-فرهنگی وزارت علوم