Research Journal of the Iranian Academy of Arts

fa تکوین زیرمیدان تئاتر ایران در دهۀ 90 شمسی براساس نظریۀ میدان پیر بوردیو The Emergence of a New Sub-Field in Iranian Theater in the1990s: A Bourdieusian Analysis تخصصي Special پژوهشي Research در مقالۀ حاضر سعی شده است با اتکا به نظریۀ میدان و کنش پیر بوردیو، سازوکارهای شکل‌گیری زیرمیدان تئاتر دهۀ 90 شمسی مطالعه و تحلیل شود؛ یعنی زمانی که موج تازه‌ای از جریان‌های تئاتر به وجود آمد و آثار متفاوتی نسبت به دهه‌های گذشته خلق شد و زیرمیدان جدیدی از تئاتر ایران شکل گرفت. بر این اساس جهت شناسایی مختصات و روند شکل‌گیری زیرمیدان تئاتر این دهه به مصاحبه با 15 نفر از کارگردانان، ، سالن‌داران، منتقدان و تهیه‌کنندگان تئاتر این دهه پرداخته شد و سپس مصاحبه‌ها بر‌اساس روش پژوهش، تحلیل مضمون شد. یافته‌های اصلی در قالب سه مضمون اصلی، الف) «ویژگی‌های فرهنگی و هنری منحصر‌به‌فرد» همچون «توجه به بیان آزاد اجتماعی، مخاطب جدید، تجربه‌گرایی، اجرا، تنوع سبک‌ اجرا»، ب) «تفاوت‌های میدان‌ دهۀ 90 با میدان‌های پیشین» (تجدید نظر در قوانین سنتی اجرا و نوآوری در سبک و ساختار تئاتر) و ج) «تغییر بافت‌های نهادی- زنجیرۀ کنش» (توسعۀ آموزش غیررسمی در کنار آموزش رسمی، خصوصی‌سازی و تغییرات سیاستی و مدیریتی) ارائه شده است که نشان‌دهندۀ تحولاتی در صحنۀ تئاتر ایران است. این مضامین سه‌گانه و تم‌های فرعی منجر به شکل‌گیری عادت‌وارۀ کنشگران میدان دهۀ 90 تئاتر ایران و سرمایه‌های این دهه شده است که بارزترین ویژگی‌های آن‌ها در مقولاتی همچون تحصیلات آکادامیک، نوگرایی و حرکت برخلاف جریان متعارف تئاتر در اجرا، جذب مخاطب جدید، استقلال اقتصادی و بهره‌گیری از رسانه و شبکه‌های اجتماعی خلاصه می‌شود. <div style="text-align: justify;">This paper utilizes Pierre Bourdieu’s field theory to explore the mechanisms behind the development of a new sub-field within Iranian theater during the 1990s. This era saw the rise of a fresh wave of theatrical movement, distinctly different from the productions of previous decades. To identify the characteristics and progression of this sub-field, the study conducted interviews with 15 theater directors, owners, critics, and producers from the 1990s. The interview data was then analyzed using a thematic analysis approach. The main findings are categorized into three  themes: a) "Unique cultural and artistic characteristics" such as a focus on social expression, new audiences, experimentation, performance, and stylistic diversity; b) "Contrasts between the field in the 1990s and previous periods" (revising traditional performance norms and introducing innovative theatrical styles and structures); and c) "Changes in institutional contexts and actions" (the growth of informal education alongside formal education, privatization, and shifts in policy and management). These findings highlight significant changes within the Iranian theater landscape. These themes and their sub-themes have helped shape the habitus of actors within the 1990s Iranian theater field and its associated capital. The key characteristics of this habitus include academic education, modernism, a counter-current movement against traditional theater, audience involvement, financial independence, and the use of media and social networks</div> هنر نمایشی, نقد تئاتر, تئاتر ایران, دهۀ 90 شمسی, نظریۀ میدان, پیر بوردیو. Performing arts, theater criticism, Iranian theater, 1990s, field theory, Pierre Bourdieu 101 117 http://pazhouheshnameh.ir/browse.php?a_code=A-10-157-3&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Shafiee مهدی شفیعی m.shafiee@ut.ac.ir 1003194753284600246 1003194753284600246 Yes University of Tehran دکترای پژوهش هنر دانشگاه تهران، پردیس کیش