Research Journal of the Iranian Academy of Arts

fa «نبودن» به مثابۀ تلاشی برای پر کردن خلأ ناشی از نقصان حضور: مطالعۀ روایت‌شناختی فیلم نبودن ساخته علی مصفا از منظری نشانه معناشناختی “Absence” as an Attempt to Fill the Void Resulting from a Lack of Presence: A Narratological Study of the Film Absence by Ali Mosaffa from a Semiotic–Semantic Perspective تخصصي Special پژوهشي Research این مقاله قصد دارد روایت فیلم «نبودن» علی مصفا را بر مبنای دیدگاهی نشانه معناشناختی بررسی کند. در فیلم نبودن مردی به نام روزبه کیانی برای اینکه بتواند چیزهایی از گذشتۀ مبهم پدرش به دست آورد به شهر پراگ سفر میکند. پدر کیانی (صاحب امانی) در روزگار گذشته یک فعال سیاسی بوده که توسط رژیم محمدرضاشاه تحت تعقیب قرار گرفته و به شهر پراگ پناه آورده است. روزبه به خانهای میرود که پدرش در دوران سکونتش در پراگ در آنجا زندگی میکرده است. او متوجه میشود که به تازگی، مردی به نام ولادیمیر زمانک که در آن خانه زندگی میکرده، در پی تلاشی نامعقول برای غذا گذاشتن در لانۀ یک جغد، احتمالاً توهمی، در جلوی پنجرۀ خانه‌اش، از پنجره به پایین پرتاب شده و به کما رفته است. همه تقریباً مطمئن هستند که ولادیمیر زمانک برادر ناتنی روزبه است. روزبه به‌تدریج در روایت فیلم نبودن، رابطهای حسی ادراکی و عاطفی با دنیا برقرار میکند که در آن با خودِ چیزها مواجه می‌شود، تا حدی که دنیاهای دو شخصیت روزبه کیانی و ولادیمیر زمانک در هم ذوب میشود و تشخیص این دو دنیا از یکدیگر دشوار و حتی ناممکن میشود. ذوب شدن این دو دنیا و روندهای روایی آن موجب تکانه‌ها یا فوریتهای حضور در روایت فیلم می‌شود. همچنین تمام روند روایی فیلم نبودن بر این استوار است که روزبه حین یافتن جزئیات زندگی گذشتۀ پدرش، مدام با مواردی مواجه میشود که در آن‌ها میان آنچه چیزها مینمایند و آنچه چیزها هستند، شکاف ایجاد میشود و در پی این التفات نشانه معناشناختی است که ذوب شدن دو دنیای پیش‌گفته رخ میدهد و موجب حالتی شبیه به توهم، مستی و جنون میشود که مطابق با عنوان فیلم، به «نبودن» یا به عبارت دقیقتر، «نقصان حضور» دلالت دارد. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسشهاست که اول: حضور شَوِشی شخصیت روزبه در طول فیلم نبودن به چه شکلهایی روایت میشود؟ دوم: چگونه در روایت فیلم نبودن گیزو یا خیرگی در مقابل دنیای نشانهای رخ میدهد؟ هدف این پژوهش آن است که فهم روایت فیلم نبودن را به کمک روشی نشانه معناشناختی میسرتر کند.   In the film Absence, Rouzbeh Kiani travels to Prague to uncover information about his father’s obscure past, visiting the apartment where his father once resided. He discovers that recently, a man named Vladimír Zemánek, who lived in that apartment, fell from the window and went into a coma following an irrational or possibly hallucinatory act. As the film progresses, Rouzbeh gradually establishes a sensory- perceptual and affective relationship with the world, encounters with things as they are. This progresses to such an extent that the respective worlds of Rouzbeh Kiani and Vladimír Zemánek fuse together, rendering the distinction between these two worlds difficult or even impossible. The amalgamation of these two worlds and their narrative trajectories generate an urge toward presence within the film’s narrative. The entire narrative process of Absence is predicated on Rouzbeh’s constant encounters with instances where a rift emerges between what things appear to be and what they truly are. Following this semiotic-semantic intentionality, the aforementioned fusion of the two worlds occur, inducing a state akin to hallucination, intoxication, and madness. Corresponding to the film’s title, this signifies ‘absence’, or more accurately, a ‘lack of presence’. This research seeks to address the following questions: First, in what forms is the affective presence of Rouzbeh’s character narrated throughout the film Absence? Second, how does the gaze emerge in relation to the semiotic world within the film’s narrative? The aim of this study is to provide a clearer understanding of the film’s narrative through a semiotic-semantic approach   نشانه معناشناسی, خیرگی, نبودن, علی مصفا, التفات. Semiotic–Semantic, Dazzlement) Gaze (, Absence, Ali Mosaffa, Intentionality. 91 69 http://pazhouheshnameh.ir/browse.php?a_code=A-10-154-24&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Hashemi محمد هاشمی mh7poetica@gmail.com 1003194753284600418 1003194753284600418 Yes Lecturer in Cinema and Dramatic Literature, University of Science and Culture & University of Art, Tehran, Iran