Research Journal of the Iranian Academy of Arts

fa واکاوی روایت در تئاتر پست‌دراماتیک: تحلیل روایت‌شناختیِ آثار نمایشی پِتِر هانتکه (مطالعه موردی؛ نمایشنامه‌های کاسپار و اتهام به خود) Narrative Reconfiguration in Postdramatic Theatre: A Case Study of Peter Handke’s Kaspar and Self-Accusation تخصصي Special پژوهشي Research دگرگونی جایگاه روایت از مؤلفه‌های شاخص تحول تئاتر در قرن بیستم است. روایت به‌ویژه در تئاتر پست‌دراماتیک، جایگاه کلاسیک خود را از دست داده و به سازه‌ای سیال، چندپاره و اجرامحور بدل می‌گردد که در پیرنگ خطی یا شخصیت‌سازی علی‌-معلولی نمی‌گنجد. پژوهش حاضر با تکیه بر چارچوب نظری هانس-تیس له‌مان و افق‌های روایت‌شناسی مدرن، با رویکردی تحلیلی-توصیفی به بازاندیشی نسبت میان زبان، اجرا و روایت می‌پردازد. برای این منظور، نمایشنامه‌های کاسپار و اتهام به خود اثر پتر هانتکه مورد تحلیل کیفی قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان داد این دو متن، دو امکان روایی متفاوت را در تئاتر پست‌دراماتیک آشکار می‌کنند. در کاسپار، سوژه از طریق کنش زبانی ساخته می‌شود، بی‌آن‌که پیرنگی دراماتیک روایت‌گر این فرآیند باشد؛ متنی که نظم اجتماعی-زبانی را در صحنه احضار می‌کند. در مقابل، اتهام به خود با حذف عناصر پایدار روایت مانند شخصیت و راوی، به نوعی ضدروایت اعتراف‌گونه دست می‌یابد که در آن زبان علیه روایت بسیج شده و از معنا می‌گریزد. در این آثار، موقعیت روایی از بستر پیرنگ به سطحی اندیشگانی، تجربه‌ای و مواجهه‌محور منتقل شده است. شخصیت نیز به‌جای تحول درونی، به حضوری زبانی فروکاسته می‌شود که تمرکز آن بر تکه‌تکه‌سازی گفتار و بازتاب بحران‌های ذهنی است. پژوهش نتیجه می‌گیرد که روایت در این آثار، نه به‌طور کامل غایب است و نه حضور کلاسیک دارد؛ بلکه به پدیداری اجرایی و میان‌ذهنی دگردیسی یافته است که به‌جای ساختن داستان، تجربه مواجهه با فقدان معنا را برای مخاطب رقم می‌زند.   One of the defining features of twentieth-century theatre is the transformation of narrative. In Postdramatic Theatre in particular, narrative relinquishes its classical status and is reconfigured as a fluid, fragmented, and performance-centred construct that resists linear plot structures and characterisation grounded in causal logic. Drawing on Hans-Thies Lehmann’s theoretical framework and the horizons of modern narratology, this study adopts a descriptive–analytical approach to re-examine the relationship between language, performance, and narrative. To this end, Peter Handke’s plays Kaspar and Self-Accusation are subjected to qualitative analysis. The findings reveal two distinct narrational possibilities within Postdramatic Theatre. In Kaspar, the subject is constituted through linguistic action without recourse to a dramatic plot that narrates this process; instead, the text stages the imposition of a social–linguistic order. By contrast, Self-Accusation, through the erasure of stable narrational elements such as character and narrator, attains a confessional anti-narrative in which language is mobilised against narration and persistently veers away from semantic stability. In both works, narrational positioning shifts from the substrate of plot to an intellectual, experiential, and encounter-driven plane. Character, rather than undergoing inner development, is reduced to a linguistic presence that foregrounds the fragmentation of speech and reflects states of mental crisis. The study concludes that narrative in these plays is neither wholly absent nor classically present; rather, it is transfigured into an intersubjective, performative phenomenon which, instead of constructing a story, stages for the spectator an experience of confronting the absence of meaning.   روایت, روایت‌شناسی, تئاتر پست‌دراماتیک, پتر هانتکه narrative, narratology, Postdramatic Theatre, Peter Handke 82 51 http://pazhouheshnameh.ir/browse.php?a_code=A-10-154-16&slc_lang=fa&sid=1 الهام جوادی فرد 1003194753284600405 1003194753284600405 Yes