fa روایت‌شناسی تعزیه‌نامۀ شهادت امام حسین(ع) از منظر ژرار ژنت بر اساس نسخۀ خودزکو تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span style="font-family:IRLotus">این پژوهش با هدف واکاوی سازوکارهای روایی و ایدئولوژیکِ تعزیه‌نامۀ شهادت امام حسین^(ع) از مجموعۀ خودزکو مربوط به دورۀ قاجار انجام شده است. پرسش اصلی آن است که مؤلفه‌های روایت‌شناختی در این نسخه چگونه بازنمایی شده و چه نسبتی با بازتولید گفتمان مسلط درباری دارد؟ برای پاسخ به این پرسش، با روش توصیفی-تحلیلی و در چارچوب نظری روایت‌شناسی ژرار ژنت، مؤلفه‌های پنج‌گانۀ نظم، دیرش، بسامد، وجه و صدا در متن مذکور تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این تعزیه‌نامه با تکنیک‌هایی چون زمان‌پریشی گذشته‌نگر، فشردگی صحنه‌های رزمی، کش‌دارشدگی وداع‌ها، تکرار آیینی مضامین محوری نظیر تشنگی و شفاعت و تقابل صوتیِ آشکار بین اولیاء و اشقیاء، روایتی تقدیرگرا و تسلیم‌محور می‌آفریند که بر اجتناب‌ناپذیری مصائب کربلا تأکید می‌ورزد. در سطح انگیزش روایی، این سازوکارها نه صرفاً برای بازنمایی تاریخی و آیینی، بلکه برای مشروعیت‌بخشی به نظم سیاسی-اجتماعی قاجار به کار گرفته شده‌اند. این پژوهش به این نتیجه می‌رسد که نسخۀ خودزکو، واقعه عاشورا را در چارچوب ارزش‌های محافظه‌کارانۀ حاکم بر زیست‌جهان قاجار بازآفرینی کرده و از رهگذر ظرفیت‌های آیینی تعزیه، تماشاگر را در مدار ایدئولوژی تسلیم و شفاعت قرار می‌دهد.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span lang="EN-GB" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif">This study investigates the narrative and ideological mechanisms of the Taʿziyeh manuscript of Imam Husayn&rsquo;s martyrdom from the Chodźko collection, dating to the Qajar period. The central question asks how narratological components are represented in this version and how they relate to the reproduction of dominant courtly discourse. To address this, a descriptive&ndash;analytical method is employed within G&eacute;rard Genette&rsquo;s narratological framework, analysing the five components of order, duration, frequency, mood, and voice. The findings indicate that the manuscript deploys techniques such as retrospective anachronism (analepsis), compression of battle scenes, elongation of farewell sequences, ritualised repetition of key motifs (such as thirst and intercession), and a pronounced sonic opposition between the awliyāʾ (the righteous) and the ashqiyāʾ (the wicked). Collectively, these strategies produce a deterministic, resignation-oriented narrative that underscores the inevitability of the Karbala tragedy. At the level of narrative motivation, these mechanisms are mobilised not merely for historical or ritual representation, but to legitimise the Qajar socio-political order. The study concludes that the Chodźko version reconstitutes the event of Ashura within the conservative values governing the Qajar lifeworld and, through the ritual capacities of Taʿziyeh, situates the spectator within an ideology of submission and intercession.</span></span></span> تعزیه, خودزکو, ژرار ژنت, روایت‌شناسی, ایدئولوژی. Taʿziyeh, Aleksander Chodźko, Gérard Genette, narratology, ideology 50 31 http://pazhouheshnameh.ir/browse.php?a_code=A-10-154-14&slc_lang=fa&sid=1 ناصر حبیبیان 1003194753284600403 1003194753284600403 Yes