Research Journal of the Iranian Academy of Arts

fa اسطوره کاوی «پژوهشی ژرف و سترگ و نو در سنگواره‌های دورهٔ بیست و پنجم زمین‌شناسی» اثر عباس نعلبندیان Mythanalysis of “A Profound, Vast, and New Study of the Fossils of the Twenty-Fifth Geological Period” by Abbas Nalbandian تخصصي Special پژوهشي Research ارگاه نمایش به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین گروه‌های معرف جریان فکری مسلط بر تئاتر دورهٔ پیش از انقلاب اسلامی، بازتابی از تزلزل‌ها و ناامنی‌های روانی جامعه، تردیدها و نگرانی‌ها، ناامیدی‌ها و ترس‌هایی بود که جامعهٔ ایران آن دوره دستخوشِ آن بوده است. ایرانِ این دوره، از طرفی امیدوار به نیروهای عقلانیت تجربی شده و از سوی دیگر خود را در معرضِ تهاجم نیروهایِ شر درونی و حرص و طمع افسارگسیختهٔ انسانی می‌بیند که نیاز به دفاع از انسانیت را در مقابل این نیروها برای حفظ جامعه ضروری می‌یابد. عباس نعلبندیان به‌عنوان پایه‌گذار این گروه، به‌خوبی توانسته در آثار خود چنین جنبه‌هایی را منعکس ساخته و در عین حال مضامین فرهنگی و اسطوره‌ایِ کهن ایران را نیز در نمایشنامه‌هایش حفظ کند. این نوشتار در پی پاسخ به این دو پرسش است؛ نخست اینکه اسطوره‌شناسی و اسطوره‌کاوی آثار نعلبندیان چه مواردی را در ارتباط با هنرمند و جامعه و رابطهٔ این دو، در ایران پیش از انقلاب روشن می‌سازد. دیگر آنکه اسطوره‌شناسیِ مبتنی بر اساطیر فرهنگی ایران چگونه می‌تواند در چنین مطالعه‌ای مؤثر واقع شود. برای پاسخ به این پرسش‌ها رویکرد اسطوره‌کاوی مبتنی بر نظریات کارل گوستاو یونگ و ژیلبر دوران مورد استفاده قرار گرفت و مضامین اسطوره‌ای موجود در نمایشنامهٔ »پژوهشی ژرف و سترگ و نو…« بر این اساس تحلیل شد. روش تحقیق کیفی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است و داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای جمع‌آوری و اسطوره‌کاوی شد. نتایج نشان می‌دهد اثر مذکور از چارچوب کیهان‌شناسی ایرانی استفاده می‌کند تا نشان دهد بشریتی که در عقلانیت متکبرانهٔ خود به آخشیج‌های مقدس جهان (خاک، آب، آتش، باد) بی‌حرمتی می‌کند، ناخواسته نیروهای اولیهٔ آشوب (آخشیج) را رها می‌سازد. روش اسطوره‌کاوی با نگاه به اساطیر و کهن‌الگوهای فرهنگی ایران می‌تواند به ابزاری کاملاً مؤثر برای تبیین و معرفیِ آثار نمایشی شاخص ایران مفید واقع گردد. The Theatre Workshop was one of the principal avant-garde groups shaping the dominant intellectual current in the theatre of the pre-Islamic Revolution era. It reflected the psychological instabilities and insecurities, doubts and anxieties, and the atmosphere of despair and fear that gripped Iranian society at the time. Iran, during this period, on the one hand, placed its hope in the forces of empirical rationality and, on the other hand, found itself exposed to the invasion of internal malignant forces and unbridled human greed, rendering the defence of humanity against these forces essential for the preservation of society. Abbas Nalbandian, as a foundational figure of this group, adeptly reflected such dimensions in his works while simultaneously preserving ancient Iranian cultural and mythological themes in his plays. This paper seeks to address two primary questions: First, what do the mythological and myth analytical aspects of Nalbandian’s works reveal about the artist, society, and their interrelation in pre-revolutionary Iran? Second, how can a mythological framework root in Iranian cultural myths prove effective in analysing such works? To address these questions, a myth analytical approach informed by the theories of Carl Gustav Jung and Gilbert Durand were adopted to examine the mythological themes present in the play A Profound, Vast, and New Study…. The research follows a qualitative methodology employing a descriptive–analytical approach, with data collected through library research and analysed using Mythanalysis. The results indicate that the aforementioned work utilises the framework of Iranian cosmology to demonstrate that a humanity which, in its arrogant rationality, desecrates the Iranian sacred elements) Akhshij (of the world) earth, water, fire, and wind (, inadvertently unleashes the primordial forces of chaos. The method of mythanalysis, when examining Iranian cultural myths and archetypes, can serve as a highly effective tool for explicating and introducing prominent Iranian dramatic works.   اسطوره کاوی, کارل گوستاو یونگ, ژیلبر دوران, عباس نعلبندیان, آخشیج 54 32 http://pazhouheshnameh.ir/browse.php?a_code=A-10-154-22&slc_lang=fa&sid=1 Mahtab Pouyamanesh مهتاب پویامنش Matab.pouya@gmail.com 1003194753284600416 1003194753284600416 Yes Department of Performing Arts, Faculty of Cinema and Theatre, University of Art, Tehran, Iran